Geopolitieke spanningen en de impact op de staalsector

Ron Keller tijdens ALV Koninklijke Staalfederatie

Tijdens de Algemene Ledenvergadering van de Koninklijke Staalfederatie gaf Ron Keller een boeiende en inhoudelijk sterke presentatie over de huidige geopolitieke ontwikkelingen en de impact daarvan op de staalindustrie.

Keller, voormalig ambassadeur in China, Turkije, Oekraïne en de Russische Federatie, plaatste de actualiteit in een bredere historische context. Zijn centrale boodschap: wie het heden wil begrijpen, moet eerst het verleden kennen.

 

Van globalisering naar geopolitieke fragmentatie

Sinds het einde van de Koude Oorlog leek de wereld zich te ontwikkelen richting samenwerking, vrije handel en economische integratie. De val van de Berlijnse Muur en het uiteenvallen van de Sovjet-Unie markeerden het begin van een periode waarin marktwerking en internationale samenwerking centraal stonden.

Bedrijven opereerden wereldwijd, supply chains werden internationaler en economische efficiëntie was leidend. Binnen de Europese Unie werkte deze aanpak lange tijd goed.

Volgens Keller is die fase echter voorbij. De wereld verschuift naar een nieuwe realiteit waarin geopolitiek, macht en strategische belangen dominanter zijn geworden.

Dit vertaalt zich duidelijk naar de economie:

• afname van internationale handel
• teruglopende investeringen
• oplopende handelsbarrières

De wereldwijde economische groei is historisch laag en staat verder onder druk door geopolitieke spanningen, onder andere in het Midden-Oosten. Tegelijkertijd neemt het vertrouwen van consumenten en bedrijven af, wat herstel bemoeilijkt.

 

Nieuwe machtsverhoudingen

Waar economische logica lange tijd dominant was, speelt machtspolitiek nu een steeds grotere rol. Grote mogendheden positioneren zich nadrukkelijker:

• De Verenigde Staten willen hun leidende positie behouden en versterken
• Rusland streeft naar machtsherstel en invloed
• China combineert economische ambities met sterke staatssturing

Deze ontwikkelingen leiden tot meer geopolitieke fragmentatie, meer conflicten en minder effectieve internationale samenwerking.

Internationale instituties zoals de WTO verliezen aan invloed, en het idee van een stabiele, op regels gebaseerde wereldorde komt onder druk te staan.

 

Op weg naar een multipolaire wereld

Volgens Keller beweegt de wereld richting een multipolaire orde waarin meerdere machtsblokken naast elkaar bestaan.

Daarbij spelen niet alleen traditionele grootmachten een rol, maar ook landen zoals India, dat zich ontwikkelt tot een invloedrijke speler met een eigen strategische agenda.

Het geopolitieke speelveld wordt complexer, met meer onzekerheid en minder voorspelbaarheid. Spanningen tussen grootmachten kunnen sneller escaleren en hebben wereldwijd impact.

 

Europa: van handel naar strategie

Europa staat voor een duidelijke koerswijziging. Waar de nadruk lange tijd lag op handel en uitbreiding, groeit nu de noodzaak om strategischer te opereren.

Keller benadrukt het belang van:

• versterking van de interne markt
• verbetering van de concurrentiekracht
• sneller en effectiever besluitvormingsvermogen
• een sterker gezamenlijk buitenlands en defensiebeleid

Volgens hem ontbreekt het Europa momenteel nog aan voldoende strategische slagkracht, terwijl de noodzaak juist toeneemt.

 

Impact op de staalsector

De geopolitieke ontwikkelingen hebben directe en structurele gevolgen voor de staalindustrie:

Kwetsbare toeleveringsketens

Internationale verstoringen maken supply chains minder voorspelbaar. Leveringszekerheid en prijzen staan onder druk.

Toenemende handelsbelemmeringen

Het aantal handelsmaatregelen is sterk toegenomen. Tarieven, quota en andere beperkingen beïnvloeden internationale handelsstromen en vergroten de onzekerheid.

Daarnaast zorgen spanningen met de Verenigde Staten en mogelijke invoerheffingen voor extra onzekerheid in de markt.

Strategische autonomie

Binnen Europa groeit de discussie over strategische autonomie. De vraag is welke rol de Europese staalindustrie speelt in het waarborgen van industriële onafhankelijkheid en leveringszekerheid.

Transitie naar groen staal

Geopolitieke spanningen vergroten de urgentie om minder afhankelijk te zijn van fossiele energie. Dit kan de omslag naar groen staal versnellen.

Tegelijkertijd zijn er praktische uitdagingen, zoals netcongestie en de hoge kosten van de energietransitie.

 

Omgaan met onzekerheid: weerbaar en wendbaar

Volgens Keller wordt onzekerheid een structureel gegeven. Voor bedrijven in de staalsector betekent dit dat zij actief moeten inzetten op weerbaarheid en flexibiliteit.

Belangrijke aandachtspunten zijn:

• werken met scenarioanalyses en stresstests
• diversificatie van afzet- en inkoopmarkten
• verkorten en versterken van supply chains
• beheersen van financiële risico’s en opbouwen van buffers
• vergroten van risicospreiding en zoeken naar meer zekerheid

Bedrijven die zich hierop voorbereiden, zijn beter in staat om schokken op te vangen.

 

Kansen in een veranderende wereld

Hoewel de geopolitieke situatie complexer en minder voorspelbaar wordt, verdwijnen de fundamenten van globalisering niet. Ze veranderen van vorm.

Voor de staalsector liggen er kansen om zich te onderscheiden met innovatieve en hoogwaardige producten, en een sterke positie binnen Europa.

Juist in een wereld met meer fragmentatie en onzekerheid groeit het belang van een sterke, strategisch opererende Europese industrie.